Η έννοια του «ανήκειν» είναι βαθιά ανθρώπινη. Δεν αφορά μόνο τη φυσική παρουσία σε έναν χώρο, αλλά την αίσθηση ότι κάποιος είναι αποδεκτός, ότι έχει θέση, ότι δεν χρειάζεται να αποδείξει κάτι για να παραμείνει. Είναι μια ανάγκη που εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες και σε όλα τα πλαίσια: στην οικογένεια, στο σχολείο, στην εργασία, στην κοινωνία.
Συχνά, το «ανήκειν» συγχέεται με τη συμμετοχή. Θεωρούμε ότι όταν κάποιος βρίσκεται σε έναν χώρο ή μια ομάδα, τότε αυτόματα ανήκει. Στην πραγματικότητα, η παρουσία δεν είναι πάντα αρκετή. Μπορεί κάποιος να είναι παρών, αλλά να μην αισθάνεται μέρος.
Η αίσθηση του ανήκειν δημιουργείται μέσα από τη σχέση. Μέσα από τον τρόπο που ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται από το περιβάλλον του. Όταν υπάρχει αποδοχή, κατανόηση και χώρος για έκφραση, τότε η παρουσία μετατρέπεται σε συμμετοχή και η συμμετοχή σε αίσθηση ένταξης.
Ας σκεφτούμε μια καθημερινή κατάσταση. Ένα άτομο βρίσκεται σε μια ομάδα, αλλά δεν συμμετέχει ενεργά. Οι άλλοι δεν το εντάσσουν στη συζήτηση, δεν λαμβάνουν υπόψη την παρουσία του, δεν δημιουργούν χώρο για να εκφραστεί. Σε αυτή την περίπτωση, η φυσική παρουσία δεν σημαίνει ότι υπάρχει αίσθηση ανήκειν.
Αντίθετα, όταν το περιβάλλον είναι ανοιχτό και υποστηρικτικό, η εικόνα αλλάζει. Οι άνθρωποι αισθάνονται ότι μπορούν να εκφραστούν χωρίς φόβο, ότι η παρουσία τους έχει σημασία, ότι δεν χρειάζεται να προσαρμοστούν υπερβολικά για να γίνουν αποδεκτοί.
Για ανθρώπους που βιώνουν διαφορετικότητα ή αυξημένες δυσκολίες, αυτή η ανάγκη είναι ακόμη πιο έντονη. Συχνά έχουν εμπειρίες όπου δεν ένιωσαν ότι ανήκουν. Όπου χρειάστηκε να προσπαθήσουν περισσότερο για να ενταχθούν ή όπου η παρουσία τους δεν αναγνωρίστηκε ουσιαστικά.
Στον χώρο της υποστήριξης, η δημιουργία ενός πλαισίου όπου ο άνθρωπος αισθάνεται ότι ανήκει είναι βασικός στόχος. Δεν αφορά μόνο την παροχή υπηρεσιών, αλλά τη δημιουργία σχέσεων. Σχέσεων που βασίζονται στον σεβασμό και στην αποδοχή.
Η αίσθηση του ανήκειν δεν προκύπτει από μεγάλες κινήσεις. Δημιουργείται μέσα από μικρές, καθημερινές πράξεις. Από το πώς κάποιος απευθύνεται στον άλλον, από το αν τον συμπεριλαμβάνει, από το αν αναγνωρίζει την παρουσία του.
Ας φανταστούμε πόσο διαφορετική είναι η εμπειρία ενός ανθρώπου όταν αισθάνεται ότι ανήκει. Όταν δεν χρειάζεται να αποδείξει κάτι, όταν δεν αισθάνεται ότι βρίσκεται «εκτός». Σε αυτές τις συνθήκες, η συμμετοχή γίνεται πιο ουσιαστική και η σχέση πιο σταθερή.
Η έλλειψη αυτής της αίσθησης μπορεί να οδηγήσει σε απομόνωση. Όταν κάποιος δεν αισθάνεται ότι ανήκει, μπορεί να αποσυρθεί. Να μειώσει τη συμμετοχή του ή να απομακρυνθεί από καταστάσεις που τον φέρνουν σε αυτή τη θέση.
Η κοινωνία έχει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία αυτής της εμπειρίας. Δεν είναι μόνο θέμα ατομικής προσπάθειας, αλλά και συλλογικής στάσης. Το πώς οργανώνονται οι χώροι, το πώς λειτουργούν οι ομάδες, το πώς αντιμετωπίζεται η διαφορετικότητα.
Ίσως τελικά το «ανήκειν» να μην είναι κάτι που χαρίζεται, αλλά κάτι που χτίζεται. Μέσα από σχέσεις, μέσα από στάσεις, μέσα από καθημερινές επιλογές.
Και όταν χτίζεται σωστά, δημιουργεί κάτι πολύ ουσιαστικό: την αίσθηση ότι κάποιος έχει θέση — όχι γιατί προσαρμόστηκε, αλλά γιατί έγινε αποδεκτός.
