Οι λέξεις έχουν δύναμη. Μπορούν να στηρίξουν, να ενθαρρύνουν, να δημιουργήσουν σύνδεση. Μπορούν όμως και να πληγώσουν, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει πρόθεση. Στην καθημερινή επικοινωνία, πολλές φράσεις χρησιμοποιούνται με τρόπο αυθόρμητο, χωρίς δεύτερη σκέψη. Ωστόσο, για τον άνθρωπο που τις ακούει, μπορεί να έχουν διαφορετικό βάρος.
Σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει αναπηρία ή αυξημένες ανάγκες υποστήριξης, αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές. Οι άνθρωποι συχνά θέλουν να δείξουν ενδιαφέρον ή να εκφράσουν κάτι θετικό, αλλά δεν γνωρίζουν πάντα πώς να το κάνουν. Έτσι, καταφεύγουν σε φράσεις που θεωρούν ουδέτερες ή βοηθητικές, χωρίς να αντιλαμβάνονται πώς μπορεί να ερμηνευτούν.
Μια ερώτηση που φαίνεται απλή μπορεί να αγγίξει ευαίσθητα σημεία. Ένα σχόλιο που γίνεται με καλή πρόθεση μπορεί να δημιουργήσει αμηχανία. Μια σύγκριση που μοιάζει αθώα μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση διαφορετικότητας με τρόπο που δεν είναι υποστηρικτικός.
Ας σκεφτούμε πόσο συχνά χρησιμοποιούνται φράσεις όπως «δεν φαίνεται», «είναι κρίμα», «τουλάχιστον…». Για τον άνθρωπο που τις λέει, μπορεί να είναι τρόπος να εκφράσει κάτι θετικό ή να μειώσει τη δυσκολία. Για τον άνθρωπο που τις ακούει, όμως, μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική σημασία.
Η γλώσσα δεν είναι ουδέτερη. Αντανακλά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Και όταν ο τρόπος αυτός περιλαμβάνει στερεότυπα ή γενικεύσεις, οι λέξεις γίνονται φορείς αυτών των αντιλήψεων.
Η ευαισθητοποίηση γύρω από τη γλώσσα δεν σημαίνει ότι πρέπει να φοβόμαστε να μιλήσουμε. Σημαίνει ότι χρειάζεται να είμαστε πιο προσεκτικοί. Να δίνουμε χώρο στον άλλον να εκφραστεί, να ακούμε πριν μιλήσουμε και να αποφεύγουμε υποθέσεις.
Στην πράξη, η πιο υποστηρικτική επικοινωνία είναι αυτή που βασίζεται στον σεβασμό και στην αυθεντικότητα. Δεν χρειάζονται “τέλειες” φράσεις. Χρειάζεται διάθεση κατανόησης.
Η εμπειρία δείχνει ότι οι άνθρωποι δεν θυμούνται πάντα ακριβώς τι ειπώθηκε. Θυμούνται όμως πώς ένιωσαν. Και αυτό είναι που κάνει τη διαφορά.
Γιατί τελικά, η επικοινωνία δεν είναι μόνο οι λέξεις που χρησιμοποιούμε. Είναι ο τρόπος που τις λέμε και το πλαίσιο μέσα στο οποίο ακούγονται. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και μια μικρή αλλαγή μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια φράση που περνά απαρατήρητη και σε μια φράση που αφήνει αποτύπωμα.
